Uwaga miażdżyca!

Czym jest miażdżyca

Miażdżyca, inaczej nazywana również arteriosklerozą jest przewlekłą chorobą polegającą na zmianach zwyrodnieniowo-wytwórczych w błonie wewnętrznej i środkowej tętnic: w ścianach tętnic odkładają się złogi tłuszczowe, głównie cholesterol i jego estry, a także ogniskowo gromadzące się włókna kolagenowe, mukopolisacharydy, sole wapnia, komórki mięśni gładkich, które ulegają zwapnieniu i zwężają światło naczyń, choroba ta może być przyczyną m.in. zawału serca, udaru mózgu i choroby wieńcowej. Miażdżyca, należy do chorób trudnych do rozpoznania. Z biegiem czasu zbyt intensywna praca niedokrwionego narządu bądź kończyny, wywołuje bóle. Rozwój choroby jest różny u poszczególnych pacjentów. Na tym etapie zmiany mogą być już zaawansowane i trudne do leczenia. Z tego powodu tak ważna wydaje się być profilaktyka w tym zwłaszcza żywieniowa i ruchowa.

Charakterystyka objawów

Objawy miażdżycy pojawiają się wówczas, gdy tętnice powoli przestają dostarczać tkankom odpowiedniej ilości tlenu i składników odżywczych. Takie zmiany zachodzą w wielu tętnicach, ale najczęściej umiejscowione są w tętnicach szyjnych, wieńcowych i tętnicach kończyn dolnych.
Miażdżyca jest chorobą, która początkowo nie wykazuje żadnych objawów i trudno ja zdiagnozować, dlatego u większości osób po jej wykryciu jest już za późno na odwrócenie postępujących zmian miażdżycowych.

Czynniki ryzyka powstawania miażdżycy:
•    Spożywanie produktów bogatych w cholesterol
•    Mała aktywność fizyczna
•    Otyłość
•    Cukrzyca
•    Nadciśnienie tętnicze
•    Stres
•    Palenie papierosów
•    Płeć (na miażdżycę częściej chorują mężczyźni, aniżeli kobiety. Jednak różnica ta maleje wraz z wiekiem. U kobiet po okresie przekwitania bardzo szybko   dochodzi do wzrostu stężenia lipoprotein o małej gęstości (LDL), czyli „złego” cholesterolu.
W okresie po menopauzie kobiety mają większe stężenie we krwi cholesterolu LDL niż mężczyźni w tym samym wieku. Prowadzi to do przyspieszonego rozwoju choroby u kobiet)
•    Czynniki genetyczne (uważa się, iż u dzieci z rodzin obarczonych tą chorobą, objawy miażdżycy pojawiają się już w młodym wieku. Dziedziczność występowania miażdżycy polega na tym, że defekty w strukturze tkanek tętnic, które stanowią centra miażdżycy przekazywane są z pokolenia na pokolenie)

Otyłość- krok w stronę miażdżycy

Jedną z przyczyn powstawania i rozwoju miażdżycy może być otyłość, która prowadzi do zwiększenia stężenia „ złego” cholesterol i zaburza gospodarkę lipidową. Otyłość może być przekazywana dziedzicznie, ponadto na pojawienie się jej mają  wpływ takie czynniki jak spożywanie zbyt kalorycznej żywności, brak aktywności fizycznej, stany emocjonalne czy łakomstwo. Obecnie wiele osób nie zwraca zbytniej uwagi na spożywane przez siebie pokarmy. Coraz częściej spożywamy żywność typu „fast-food”, chipsy, słodycze i inne produkty wysokoenergetyczne, które nie dostarczają organizmowi żadnych pożytecznych składników odżywczych a dodają zbędnych kilogramów.

Działania antymiażdżycowe

Miażdżyca jest chorobą, która przez wiele lat nie wykazuje żadnych objawów, dlatego aby uniemożliwić jej rozwój należy już we wczesnych latach życia podjąć działania profilaktyczne. Wiele badań udowodniło, iż rzucenie palenia, zdrowsze odżywianie się, aktywny tryb życia, a także odpowiednio dobrane leki hamują rozwój zmian miażdżycowych w tętnicach i znacznie przedłużają życie. Aby zapobiec powstawaniu miażdżycy należy zaprzestać palenia papierosów, gdyż jest to jeden z najważniejszych czynników sprzyjających jej rozwojowi. Rzucenie tego nałogu jest efektywnym sposobem zminimalizowania ryzyka choroby niedokrwiennej serca oraz miażdżycy tętnic nerkowych, szyjnych, kończyn dolnych. Palenie bierne, czyli przebywanie w tym samym pomieszczeniu z osobami palącymi tytoń jest również szkodliwe.

DIETA Bardzo ważnym czynnikiem w zapobieganiu powstawania miażdżycy jest zachowanie odpowiedniej masy ciała. Ilość kalorii spożywanych w ciągu dnia należy zharmonizować z trybem życia, aktywnością fizyczną, wiekiem oraz masą ciała. Osoby otyłe powinny dążyć do utraty wagi, gdyż nadmierna masa ciała obciąża pracujące naczynia. Jednak odchudzanie powinno być prowadzone w sposób rozsądny, wskazane jest, aby diety były konsultowane z specjalistą, dietetykiem. Bardzo ważną rzeczą jest, aby posiłki były spożywane w równych odstępach czasowych, powinny być nieduże, ale konsumowane częściej a także zróżnicowane pod względem doboru produktów.

Największym powodzeniem w zapobieganiu powstawania zmian miażdżycowych cieszy się tak zwana dieta śródziemnomorska. Jest ona uznawana za jedną z najzdrowszych diet, którą można stosować przez całe życie. Pomaga ona w utrzymaniu odpowiedniej kondycji, masy ciała przez co poprawia samopoczucie. W diecie śródziemnomorskiej bardzo ważne miejsce zajmują ryby morskie, które zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe oraz białko, które jest dużo lepiej przyswajalne niż białko pochodzące z wieprzowiny czy wołowiny. Ponadto zawierają ważne mikroelementy zwłaszcza  jod oraz cynk, poprawiające pracę systemu nerwowego.

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA Prowadzenie aktywnego trybu życia obniża ryzyko wystąpienia objawów choroby.  Ponadto poprawia sen, daje lepsze samopoczucie, obniża ciśnienie, zapobiega cukrzycy oraz umożliwia redukcję masy ciała. Wysiłek fizyczny szczególnie korzystnie wpływa na zdrowie człowieka, gdy obejmuje duże partie mięśni, a jego intensywność jest większa od zwyczajowego wysiłku. Bardzo ważna jest systematyczność ćwiczeń. Aktywność fizyczna powinna być wprowadzona w jak najmłodszym wieku, aby wykształcić odpowiedni styl życia i w konsekwencji zachować dobre zdrowie w wieku późniejszym.

W 2000 roku z powodu miażdżycy umarło na świecie 8 milionów ludzi. W 2020 roku liczba zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych ma wynosić ponad 11 milionów. Prewencja przeciwmiażdżycowa w istotny sposób wpływa na zmniejszenie liczby zgonów pojawiających się na skutek tej choroby.

Utrzymywanie masy ciała na odpowiednim poziomie oraz zdrowe odżywianie się i aktywność fizyczna zapobiegają powstawaniu i rozwojowi miażdżycy oraz innych chorób cywilizacyjnych. Pamiętajmy o tym, że zawsze lepiej jest zapobiegać niż leczyć powstałe już schorzenie.

inż. Karolina Sambor

dietetyk dyplomowany